وبلاگ
هنر گلابتوندوزی هرمزگان: میراثی دو هزار ساله
هنر گلابتوندوزی هرمزگان: میراثی دو هزار ساله در تار و پود لباسهای بندری
صغری میرشکاری (مدرس و هنرمند رودوزیهای سنتی)
در میان صنایع دستی غنی ایران، استان هرمزگان جایگاه ویژهای دارد. هنر «گلابتوندوزی» به عنوان یکی از اصیلترین رودوزیهای سنتی این منطقه، نه تنها یک حرفه، بلکه بخشی از هویت، فرهنگ و سبک زندگی مردمان جنوب است. این هنر با پیشینهای بیش از دو هزار سال، اکنون به عنوان نمادی از ظرافت و هنر زنانه در سطح جهانی مطرح است.
گلابتوندوزی چیست؟
گلابتوندوزی که به واسطهی استفاده از نخهای طلایی و براق به این نام شهرت یافته، هنری است که در آن طرحهای چشمنواز با دقت و ظرافت روی پارچه نقش میبندند. این هنر با نامهای مختلفی همچون زردوزی، کمدوزی، کماندوزی و برودریدوزی نیز شناخته میشود.
اهمیت این هنر در استان هرمزگان به اندازهای است که شهر بندرعباس به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد تولیداتش و مهارت هنرمندان بومی، از سوی «شورای جهانی صنایع دستی» به عنوان شهر ویژه فعال در گلابتوندوزی به ثبت رسیده است.
نقش گلابتوندوزی در سبک زندگی هرمزگانیها
در هرمزگان، گلابتوندوزی تنها یک صنایع دستی تزئینی نیست؛ بلکه زبان گویای باورها، آداب و رسوم و فرهنگ مردم است. تقریباً در کمتر خانوادهای میتوان یافت که با این هنر درگیر نباشد. زنان و دختران هنرمند بندری، بخشی از ساعات روز خود را به خلق این آثار اختصاص میدهند.
این اشتغال، علاوه بر اینکه منبعی برای رونق اقتصادی خانواده محسوب میشود، راهی ارزشمند برای پر کردن اوقات فراغت و انتقال این هنر موروثی به نسلهای آینده است.
لباس محلی هرمزگان: پیوندی میان تاریخ و زیبایی
لباس محلی هرمزگان، نمادی از زیستبوم و اقلیم گرم و شرجی جنوب است. این پوشش که شامل پیراهنهای بلند و شلوارهای خاص بندری است، صرفاً یک تنپوش نیست؛ بلکه مجموعهای کامل از حجاب، روسری (جلبیل) و زیورآلات را در بر میگیرد که هر کدام پیامی از فرهنگ بومی منطقه دارند.
تاثیرات فرهنگی در پوشش بندری
برخی از محققان معتقدند لباس محلی هرمزگان شباهتهایی به پوشش مردم هند و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس دارد. این شباهتها که عمدتاً در زریدوزیها و طراحی زیورآلات مشهود است، نتیجه قرنها مراوده تجاری بازرگانان ایرانی، هندی و عرب در بنادر هرمزگان بوده است. با این حال، باید توجه داشت که قدمت لباس سنتی بندری به مراتب بیشتر از تاریخ شکلگیری بسیاری از کشورهای همسایه است و هویتی کاملاً مستقل و ریشهدار دارد.
ویژگیهای ظاهری لباسهای بندری
استفاده از رنگهای شاد و زنده، شاخصه اصلی لباسهای زنانه بندری است. رنگهایی مانند آبی، بنفش و صورتی در کنار نقشونگارهای گلابتوندوزی شده، جلوهای بینظیر به این لباسها میبخشد. نکته جالب اینجاست که با وجود گذشت زمان، این پوشش همچنان اصالت خود را حفظ کرده و به دلیل کاربردی بودن و زیبایی خیرهکننده، همچنان در میان نسلهای جدید نیز محبوب و پرطرفدار باقی مانده است.
هنر گلابتوندوزی و لباسهای محلی هرمزگان، نگین درخشان فرهنگ جنوب ایران هستند. صیانت از این هنر نیازمند آموزش اصولی و شناخت دقیق تکنیکهای رودوزی سنتی است.
برای مطالعه مقالات تخصصیتر، یادگیری تکنیکهای رودوزی و ارتباط با «صغری میرشکاری» (مدرس و هنرمند برجسته رودوزیهای سنتی، گلابتوندوزی و زیورآلات گلابتونی)، به وبسایت اختصاصی ایشان در نوین اکسپو مراجعه نمایید.
صغری میرشکاری _ مدرس گلابتون دوزی